بيدار مىشود ذكر خدا بنمايد و مسواك بكند « 1 » و پنج آيه از سورهء آل عمران ، كه اول آن إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ و آخر آن إِنَّكَ لا تُخْلِفُ الْمِيعادَ « 2 » است ، بخواند . « 3 » و اگر خواب بدى را ببيند ، پس پناه به خداوند از شر او بجويد ، و سه مرتبه از طرف چپ خود تفله بيندازد ، و از آن‌جانب كه خوابيده است به جانب ديگر تحويل نمايد ، و آيهء إِنَّمَا النَّجْوى « 4 » را بخواند . و هرچيزى را كه در خواب ديده است نقل نكند « 5 » ، خصوصا آن‌چه كه موجب ايذاى مردمان باشد ، از قبيل آن‌كه بگويد كه خواب ديدم كه با مادر تو مثلا جفت شده بودم ، بلكه خواب خود را به شخص عالمى كه عارف باشد بر تطبيق نمودن عالم مثال و صورت ، كه عالم رؤيا است ، با عالم ماده ، كه عالم بيدارى است ، عرض نمايد ؛ چون‌كه از باب فال زدن و متأثر شدن نفوس ضعيفهء عاميه و قوّهء واهمهء ايشان تعبير و سخن معبر را تأثيرى مىباشد . و از اين‌جا است كه در احاديث فرموده‌اند كه خواب خود را نقل منماييد مگر در نزد مؤمنى كه خالى از حسد و بغى باشد و ناصح و سليم الصدر باشد . « 6 » اين است مجملى از آداب رعيت‌دارى بدن كه از آثار عقل است ، و بر وجهى كه مذكور شد همگى رجوع به رعيت‌دارى نفس و دين مىكند ، خصوصا آداب خواب نمودن كه چون‌كه اخ الموت و شبيه و نمونهء مرگ است مراعات نمودن آداب مذكوره را در آن ، اوجب و الزم است ؛ چون‌كه شايد كه خواب آخر اين‌كس باشد و ديگر تا محشر بيدار نشود ، پس در چنين حالتى با غفلت و وضع حيوانيت خوابيدن ، مناسبت با عالم عقل و انسانيت ندارد هرچند كه عادت ابناى زمان بر خلاف اين است ؛ چون‌كه دور از آثار عقل و مهجور از نور معرفت شده‌اند . در ميخانه ابلهان بستند * بگشا يا مفتّح الابواب در چنين موسمى عجب باشد * كه ببندند ميكده به شتاب

--> ( 1 ) . در مورد ذكر خدا ، ر . ك : التهذيب ، ج 2 ، ص 335 ، رقم 1384 ، و ما يقول الرسول فى احياء العلوم ، ج 1 ، ص 345 ، و دربارهء مسواك ، ر . ك : احياء العلوم ، ج 1 ، ص 343 و محجة البيضاء ، ج 2 ، ص 368 . ( 2 ) . آل عمران : 190 - 194 . ( 3 ) . مصباح المتهجد ، ص 129 و مكارم الاخلاق ، ج 2 ، ص 52 . ( 4 ) . مجادله : 10 . ( 5 ) . فروع كافى ، ج 8 ، ص 124 ، ح 106 و عدة الداعى ، ص 277 و 278 . ( 6 ) . فروع كافى ، ج 8 ، ص 277 ، رقم 529 و 530 .